Το έθιμο του χαρταετού – Ποιος είναι ο συμβολισμός του και πότε ξεκίνησε;

Ο χαρταετός που πετάμε την Καθαρά Δευτέρα, δεν είναι απλώς ένα ακόμα παιχνίδι, που ίπταται στον αέρα εδώ και χιλιάδες χρόνια.

 

Σύμφωνα με αρχαίες θεωρίες το πέταγμα στα Κούλουμα υποδηλώνει την ανάταση, την κάθαρση της ψυχής μετά το διονυσιακό ξεφάντωμα της Αποκριάς.

Ως χριστιανική θεώρηση το πέταγμα του αετού συμβολίζει το ανθρώπινο πνεύμα που είναι πλασμένο για να πετά στα ουράνια και με αυτόν τον τρόπο είναι σαν να ερχόμαστε πιο κοντά στον Θεό.

Το πέταγμά του στα ύψη και ο χορός του με τον άνεμο, ψηλά στον καταγάλανο ουρανό, υποδηλώνει την ανάταση, την κάθαρση της ψυχής μετά το διονυσιακό ξεφάντωμα της Αποκριάς. Μολονότι ο χαρταετός πρωταγωνιστεί στα δικά μας Κούλουμα, θα πρέπει να θυμηθούμε ότι πατρίδα του είναι η μακρινή Ανατολή.

Η ιστορία του χαρταετού έχει βαθιές ρίζες στην αρχαία Κίνα ξεπερνώντας τα 2.400 χρόνια ζωής. Αρχικά, βέβαια, υλικό κατασκευής των χαρταετών δεν υπήρξε το χαρτί, αλλά το ξύλο. Οι λαοί της Ανατολής χρησιμοποιούσαν τους χαρταετούς σε μαγικές τελετές, θρησκευτικές εκδηλώσεις και σε τελετουργίες για τον εξορκισμό του κακού. Πίστευαν ότι όσο ψηλότερα ανεβεί ο αετός τόσο πιο τυχεροί θα είναι.

 

Ο αυτοκράτορας της Κίνας Γουέν Χσουν έκανε πειράματα πτήσεων με αετούς φτιαγμένους από μπαμπού, χρησιμοποιώντας για επιβάτες τους κρατούμενούς του. Οι τυχεροί που επιζούσαν κέρδιζαν την ελευθερία τους.

 

Μια από τις πιο εντυπωσιακές γιορτές με χαρταετούς που ‘‘χορεύουν’’ στους αιθέρες πραγματοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια στη Βόρεια Ινδία, για την υποδοχή της άνοιξης, με εντυπωσιακές τελετές που έχουν τις ρίζες τους στην ινδουιστική μυθολογία. Για τον ίδιο λόγο, στη Λαχώρη του Πακιστάν κάθε Φεβρουάριο γίνονται πανηγυρικές εκδηλώσεις, που επανα- φέρουν στη μνήμη παγανιστικές συνήθειες του παρελθόντος.

 

Αλλά και στην ελληνική αρχαιότητα, ο χαρταετός δεν ήταν άγνωστος. Αναφέρεται ότι ο αρχιμηχανικός Αρχύτας του Τάραντα -4ος αι. π. Χ.- χρησιμοποίησε στην αεροδυναμική του τον αετό, ενώ υπάρχει και ελληνικό αγγείο της κλασικής εποχής με παράσταση κόρης, η οποία κρατά στα χέρια της μια μικρή λευκή σαΐτα (είδος αετού) με το νήμα της, έτοιμη να την πετάξει.

 

Πιθανότατα βέβαια, τα πειράματα ή τα παιχνίδια των Αρχαίων Ελλήνων με τους “αετούς” θα πρέπει να γίνονταν με πανί τουλάχιστον ως το Μεσαίωνα, καθώς η χώρα μας δεν διέθετε σε αφθονία το χαρτί.

 

Πολύ αργότερα ο Μάρκο Πόλο γυρίζοντας από τα ταξίδια του, φέρνει το χαρταετό στην Ευρώπη του Μεσαίωνα, όπου τον περιγράφει και για τις επικίνδυνες επανδρωμένες πτήσεις του.

Τα νεότερα χρόνια, πολλές λεπτομέρειες για την παρουσία του χαρταετού στη Γηραιά Ήπειρο έχουμε το 1450 στη Γερμανία και το 1606 στην Ισπανία. Στη δεύτερη περίπτωση, ένας κληρικός αναφέρει στο ημερολόγιό του ότι χρησιμοποιούσαν τον χαρταετό σαν παιχνίδι χαράς την ημέρα του Πάσχα.

 

Ακολουθούν οι χρόνοι της επιστημονικής χρησιμοποίησης των χαρταετών (ή και υφασματαετών) ώσπου το 1752 στην Αμερική ο Βενιαμίν Φραγκλίνος εκτέλεσε το διάσημο πείραμά του, διαπιστώνοντας με τεχνητό αετό τον ηλεκτρισμό της ατμόσφαιρας και του κεραυνού, οπότε και κατασκεύασε το αλεξικέραυνο. Το 1880 ο Αυστραλός Hargrave σχεδίασε έναν τεράστιο αετό για μετεωρολογικές παρατηρήσεις.

 

Υπάρχει προφορική παράδοση που αγγίζει τα όρια του μύθου, ότι τη μεγάλη γέφυρα του Νιαγάρα την άρχισαν, ρίχνοντας απέναντι με χαρταετό το πρώτο σχοινί.

 

Ο Χαρταετός έφθασε στην Ελλάδα πρώτα από τα λιμάνια Ανατολής (Σμύρνη-Χίο-Κωνσταντινούπολη), τα λιμάνια της Επτανήσου, της Σύρας, των Πατρών και ακολούθησαν τα αστικά κέντρα, όπου μπορούσε κανείς να αγοράσει σπάγκο και χρωματιστό χαρτί. Η κατασκευή ενός χαρταετού σήμερα είναι σχετικά εύκολη υπόθεση καθώς υπάρχουν όλα τα τεχνικά μέσα.

 

Απαιτείται βέβαια κοφτερό μυαλό από τον κατασκευαστή, επιδέξια χέρια και φυσικά φαντασία! Ο χαρταετός στη μακραίωνη ιστορία του χρησιμοποιήθηκε με διάφορους τρόπους, για τη μέτρηση της θερμοκρασίας και της ταχύτητας των ανέμων, για μελέτες της ατμόσφαιρας και του ηλεκτρισμού, αλλά ακόμα και για αεροφωτογραφίσεις.

 

Πώς θα πετάξουμε χαρταετό την Καθαρά Δευτέρα

Το τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας θα λειτουργήσουν κανονικά όλα τα μέτρα που ισχύουν έως τώρα και δεν θα επιτραπεί η μετακίνηση των πολιτών προς άλλο δήμο. Ωστόσο, η επιτροπή αποφάσισε να μην ληφθούν επιπλέον μέτρα αλλά να εφαρμοστούν όσα βρίσκονται σε ισχύ. Έτσι λοιπόν, ο καθένας μπορεί να πάει στο πάρκο της γειτονιάς του και να πετάξει χαρταετό, πάντα σε απόσταση από τους άλλους και τηρώντας τα μέτρα.

Πιο συγκεκριμένα, δεν επιτρέπονται οι μετακινήσεις των πολιτών από δήμο σε δήμο το τριήμερο της Καθαρά Δευτέρας, πλην των γνωστών εξαιρέσεων. Οι μετακινήσεις για άσκηση ή βόλτα με το κατοικίδιο με κωδικό 6 στο 13033 επιτρέπονται μόνο πεζή ή με ποδήλατο και όχι με αυτοκίνητο. Οι μετακινήσεις σε σούπερ μάρκετ και τράπεζες με τους κωδικούς 2 και 3 στο 13033 πραγματοποιούνται μόνο εντός Δήμου διαμονής ή εντός 2 χιλιομέτρων από τον τόπο κατοικίας.

Υπενθυμίζεται ότι στις μετακινήσεις με κωδικό 4 για παροχή βοήθειας οι αστυνομικοί ζητούν πρόσθετες διευκρινίσεις.
Συνεπώς, μπορείτε να πετάξετε χαρταετό σε απόσταση έως 2 χιλιόμετρα από τον τόπο κατοικίας με τους περιορισμούς των μετακινήσεων. Η απαγόρευση κυκλοφορίας ισχύει κανονικά, όπως κάθε Δευτέρα, ωστόσο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη λόγω του μητροπολιτικού τους χαρακτήρα θα ξεκινά από τις 21:00.

Τα μέτρα που ισχύουν το Σαββατοκύριακο

Σχετικά με την μετακίνηση του Σαββατοκύριακου, το ωράριο που ισχύει είναι το εξής: Στις περιοχές που βρίσκονται στο «βαθύ κόκκινο» απαγορεύεται η κυκλοφορία από τις 19:00 μέχρι τις 05:00, ανάμεσα σε αυτές τις περιοχές συγκαταλέγεται η Αττική και η Θεσσαλονίκη.

Αντίστοιχα το ωράριο των καταστημάτων είναι προσαρμοσμένο στις ώρες που επιτρέπεται η κυκλοφορία. Αυτό σημαίνει πως προαιρετικά, τις καθημερινές από 7:00 π.μ. έως 8:30 μ.μ. και τα Σάββατα από 7:00 π.μ. έως 18:30.

Τις Κυριακές επιτρέπεται η λειτουργία μόνο των παντοπωλείων, ζαχαροπλαστείων, φούρνων κ.λπ. έως τις 18:30.

Υπενθυμίζεται ότι οι μετακινήσεις σε σούπερ μάρκετ και τράπεζες πραγματοποιούνται μόνο εντός του Δήμου των κατοίκων, ή σε απόσταση έως 2 χιλιόμετρα από τον τόπο κατοικίας.

%d bloggers like this: